33. İstanbul Filim Festivali

04.04.2014
Şakir İlyasoğulları 33. İstanbul Filim Festivali 

Değerli Okurlarımız uzun sayılacak bir aradan sonra yine sizlerle beraber olma fırsatını elde ettiğim için mutluyum. Bildiğiniz gibi siyasi konuların dışında , sanat ve tarih konularını sizlerle paylaşmaya çalışıyorum. Bu yıl Türk sinema tarihinde milât olarak kabul edilen AYASTEFANOS ANITI'nın yıkılışından söz etmek istiyorum.  Bu anıtın yıkılışını  Merhum Fuat Uskınay 14 Kasım 1914 tarihinde Kamerayla çekmiştir.   İstanbul Yeşilköy'de bulunan AYASTEFANOS Anıtı  1877-1878  Osmanlı-Rus (93 Harbi)  sonunda ölen 5000 Rus Askerinin anısına 1898 yılında dikilmiştir. 1914 Yılında Osmanlı - Rus  gerginliği yaşanınca Merhum Enver PAŞA bu anıtın yıkılmasını emretmiştir. Ne yazık ki bu kayıt halen kayıp olup şu ana kadar bulunamamıştır. Bu yıkımdan sadece birkaç fotoğraf kalmıştır. Bu konuya 13 Ağustos 2013 tarihli yazımızda teferruatlı bir şekilde değinmiştik. Bu yıl  33. İstanbul Film Festivali etkinlikleri çerçevesinde Türk Sinemasının 100 ncü yılı da kutlanacaktır.
Ancak yukarıda zikredilen yazımızda Makedonya'lı   YANAKİ MANAKİ  (1878-1954)ve MİLTON MANAKİ  (1882-1964)  Sinemacı kardeşlerden bahsetmiştik. Ulah (Romen) asıllı olan bu kardeşler o tarihlerde bir Osmanlı Toprağı olan Yunanistan'da doğmuşlardır. Bilindiği gibi Osmanlı 1912 yılı Kasım Ayı sonunda  Birinci Balkan Savaşı sonucunda ki bu Savaş bana göre bir Haçlı Seferidir, Rumeliyi kaybetmiştir. 1912 yılı Kasım ayı sonuna kadar Rumeli Osmanlı toprağı olduğuna göre bu topraklarda yaşayanların da Osmanlı  vatandaşı olacağı aşikârdır. 1905 yılında İngiltere'ye giderek .BİOSKOP 300 Model bir Sinema Makinesi alan bu kardeşler, Manastır'a gelerek bir çok etkinliği kameraya almışlardır. 1911 yılında     Osmanlı'nın resmi fotoğrafçısı olan Manastırlı Manaki Kardeşler aynı yıl  Sultan Reşat'ın Balkan ziyaretini de Filme almışlardır. Yine 1929 yılında Manaki Kardeşler  Yugoslav Kralı ALEKSANDAR KARAGORCEVİÇ'in de resmi Fotoğrafçılığını yapmışlardır. Bu yazımızda Türk Sinema Tarihinin başlangıç tarihini 1905 olarak kabul edilebileceğini belirtmiş bulunmaktaydık.  Bazı Sinema  Tarihçilerinin bu fikri benimsediği anlaşılmaktadır. Çünkü Sinema Tarihine MANASTIRLI SİNEMACI MANAKİ KARDEŞLER olarak adı geçen bu kardeşleri Makedonlar-Yunanlılar ve Romenler arasında paylaşılamamaktadır. Oysa pekala  1912 yılına kadar Osmanlı Vatandaşı olan bu Sinemacılara biz de sahip çıkmalıyız. Makedonya Kültür Bakanlığı UNESCO'nun da  katkılarıyla 1995-1996 yılları arasında Macaristan'da Manaki Kardeşlerin Sinema Mirasını  dijitalleştirip  Restore etmiştir.
İşte 5-20 Nisan 2014 tarihleri arasında  gerçekleştirilecek olan 33 ncü İstanbul Film Festivali kapsamında 6 Nisan 2014 Günü Manaki Kardeşlerin Sinema Mirası gösterilecektir. (Atlas-3)  Bu gösteri 13 Nisan 2014 günüm saat 17.15 de ise İstanbul Modernde tekrarlanacak olup gösteri sonunda Makedonya  Sinematek Arşiv Dairesi Başkanı Sn. İgor STARDELOV ve Yazar Sn. Sula BOZİS , Manaki Kardeşler'in Sinema Mirası konusunda düzenlenecek olan bir Sinema Panelinde konuşacaklardır. Bilindiği gibi Manastır'da yaşamış olan bu Kardeşlerin anısına her yıl Manastırda Uluslararası Film Festivali Düzenlenmekte olup, Balkanların ilk Sinemacısı olarak kabul edilen bu kardeşlerin oturduğu ev ise bugünkü Şirok Sokakta  ( İkinci Meşrutiyetin ilan edildiği Cadde)  korunmuş bulunmaktadır. Bilindiği gibi  bugün için Makedonya Toprakları sınırlarında kalan Manastır'da Büyük Önder Mustafa Kemal ATATÜRK 1896  yılında Manastır Askeri İdadisi (Lisesine ) kaydolmuş ve 14 Mart 1899 tarihinde bu okuldan mezun olmuştur. Bu  Lise binasının bir bölümü 1998 yılında Müze haline getirilmiştir.  
Elbette merhum Fuat Uskınay'ın Türk Sinemasına hizmeti sadece AYASTEFANOS Anıtının yıkılmasıyla sınırlı değildir. Kendisi Türk Sinemasının duayeni olup 1916 yılında (MOSD) Merkez Ordu Sinema Dairesi Başkanlığına getirilmiş ve emekli olacağı 1954 yılına kadar Türk sinemasına hizmet etmiştir. Işıklar içerisinde yatsın.

Şakir İlyasoğulları 

Yazarın Diğer Yazıları

  • Osmanlının bir an evvel ...

    Osmanlının bir an evvel  parçalanması 

  • Hüzünlü Bir Olay ...

    Hüzünlü Bir Olay

  • Atatürk'ün Babasının ...

    Atatürk'ün Babasının Evi

  • Tarihsel Bilgiler...

     Tarihsel Bilgiler   Sayın...

  • Çanakkale Savaşının Ardın...

     Çanakkale Savaşının Ardından D...

  • Balkanların Kalbindeki S...

     Balkanların Kalbindeki Sahne...

  • Ohri kalesinden Şehre kuş...

    Ohri kalesinden Şehre kuşbakışı, hasretle bakmak.

  • Mustafa Kemal ATATÜRK...

    Mustafa Kemal ATATÜRK'ün  Müzik Anlayışı